Բաժանորդագրվեք araratnews-ի տելեգրամ ալիքին։
Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիան (IATA) ուրբաթ՝ ապրիլի 17-ին, զգուշացրել է, որ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի՝ Իրանի դեմ պատերազմի հետևանքով առաջացած ավիակերոսինի պակասի պատճառով Եվրոպայում մայիսի վերջից հնարավոր են չվերթերի առաջին չեղարկումները։
Միջազգային էներգետիկ գործակալության (IEA) գնահատականները՝ ավիավառելիքի մատակարարումների հնարավոր խափանումների վերաբերյալ, լուրջ մտահոգություն են առաջացնում, հայտարարել է ասոցիացիան։
IATA-ի ղեկավար Ուիլի Ուոլշը ներկայացրել է իրավիճակը Ասիայում, որտեղ թռիչքների չեղարկումներ արդեն տեղի են ունենում վառելիքի պակասի պատճառով։ Ասիան զգալիորեն ավելի մեծ կախվածություն ունի Պարսից ծոցի երկրներից ավիավառելիքի մատակարարումներից, քան Եվրոպան։
Գերմանական ավիացիոն արդյունաբերության դաշնային միությունը (BDL) պահանջել է «անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել, նախընտրելի է՝ ԵՄ մակարդակով համակարգված»։ Նրա գնահատմամբ՝ կերոսինի պակասը «առաջին փուլում» կհանգեցնի քիչ ծանրաբեռնված կարճ հեռավորության թռիչքների ժամանակավոր դադարեցմանը և վառելիք շատ սպառող հին ինքնաթիռների արագ դուրսբերմանը շահագործումից։
«Ամառային զբոսաշրջային սեզոնը մոտ է, և զբոսաշրջային ու գործարար ակտիվության գագաթնակետին ավիացիոն կապերի վրա հիմնված ամբողջ զբոսաշրջային էկոհամակարգը կախված է օդային հաղորդակցությունից»,- նշել են BDL-ում։
Գերմանիայի դաշնային կառավարության դիրքորոշումը
Գերմանիայի Էկոնոմիկայի նախարար Կատերինա Ռայխեն ավելի վաղ վստահեցրել է, որ Գերմանիայում «կերոսինի պակաս չկա»․ նրա խոսքով՝ երկիրը ինքնուրույն արտադրում է վառելիք սեփական նավթավերամշակման գործարաններում և ամբողջությամբ կախված չէ ներմուծումից։ Նա նաև նշել է պետական ավիավառելիքի պահուստների հնարավոր օգտագործման մասին։
Նույն օրը «Fuels und Energie» ոլորտային միությունը հայտարարել է, որ ներկայումս Գերմանիայում չեն նկատվում «բենզինի, դիզելային վառելիքի, մազութի և ավիավառելիքի մատակարարման խափանումներ»։ Սակայն միությունը նաև ընդունել է, որ հում նավթի և նավթամթերքների մատակարարումը «Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամի պայմաններում շարունակում է մնալ ոլորտի մշտական խնդիրը» և պահանջում է շարունակական վերահսկում։
BDL-ը, որը ներկայացնում է օդանավակայաններն ու ավիաընկերությունները, իրավիճակը գնահատում է զգալիորեն ավելի լուրջ։ Այն պահանջել է, որ նավթային արդյունաբերությունը և վառելիքի պահեստների օպերատորները «անհապաղ» տրամադրեն առկա կերոսինի ծավալների մասին տվյալներ, իսկ Գերմանիայի կառավարությունը «անհապաղ» պահանջի տեղեկատվություն մնացորդների վերաբերյալ։
Պահանջներ Բեռլինին և Բրյուսելին
BDL-ը կոչ է արել կառավարությանը «շտապ կարգով» Բրյուսելում ապահովել ավիավառելիքի կայուն մատակարարում և առաջարկել է մի շարք «կարճաժամկետ միջոցներ»․ ազգային և եվրոպական կերոսինի պահուստների ազատում, ավիավառելիքի Jet-A կատեգորիայի թույլատրում՝ եվրոպական Jet-A1 ստանդարտից բացի՝ սա կընդլայներ ԱՄՆ-ից ներմուծման հնարավորությունները, որտեղ Jet-A-ն լայնորեն օգտագործվում է, ինչպես նաև ՆԱՏՕ-ի և Կենտրոնական Եվրոպական խողովակաշարային համակարգի (Central Europe Pipeline System) միջոցով տարանցման իրավունքների կարճաժամկետ տրամադրում՝ Ֆրանկֆուրտի, Քյոլն/Բոնի, Մյունխենի և Ցյուրիխի օդանավակայանների մատակարարումը բարելավելու համար։
Ճգնաժամի հետևանքները՝ կարճաժամկետ թռիչքների չեղարկումներ կամ ուշացումներ՝ օդային տարածքի փակման պատճառով շրջանցիկ երթուղիների անհրաժեշտության, ինչպես նաև վառելիքի լրացուցիչ լիցքավորման հետևանքով, BDL-ը առաջարկում է Եվրոպական ուղևորների իրավունքների կանոնակարգում ճանաչել որպես «արտակարգ հանգամանք»։
Այս դեպքում ուշացած ուղևորները կզրկվեն փոխհատուցման իրավունքից։ BDL-ը նաև առաջարկում է ժամանակավորապես զգալիորեն նվազեցնել կամ նույնիսկ դադարեցնել եվրոպական ավիացիայի համար CO₂ արտանետումների առևտրային սերտիֆիկատների ծախսերը, իսկ Գերմանիայի կառավարությունը, նրանց կարծիքով, կարող է «վերջին միջոցի» դեպքում ժամանակավորապես վերացնել ավիաթռիչքների հարկը։
BDL-ը նաև առաջարկում է ժամանակավորապես զգալիորեն նվազեցնել կամ նույնիսկ դադարեցնել եվրոպական ավիացիայի համար CO₂ արտանետումների սերտիֆիկատների առևտրի ծախսերը, իսկ Գերմանիայի կառավարությունը, նրանց կարծիքով, կարող է «որպես ծայրահեղ միջոց» ժամանակավորապես վերացնել ավիաթռիչքների հարկը։
Գլոբալ մրցակցություն կերոսինի համար
Իրանի դեմ պատերազմը առաջացրել է ավիակերոսինի գների կտրուկ աճ՝ ավելի մեծ, քան հում նավթի դեպքում։ Բոլոր մայրցամաքներում բազմաթիվ ավիաընկերություններ բարձրացրել են տոմսերի գները, իսկ որոշ թռիչքներ դադարեցրել՝ անվտանգության կամ շահութաբերության պատճառով։
BDL-ը նաև զգուշացնում է ավիավառելիքի համար գլոբալ մրցակցության վտանգի մասին․ Եվրոպան և Գերմանիան հատկապես մրցում են արագ աճող ասիական շուկաների և խոշոր ավիացիոն հանգույցների հետ Պարսից ծոցի երկրներից կերոսինի մատակարարումների համար։
Չինաստանը և Հնդկաստանը փորձում են ամրագրել մատակարարումները և առաջարկի պակասի դեպքում կարող են դրանք «վերագնել» ավելի բարձր վճարունակության կամ երկարաժամկետ պայմանագրերի միջոցով։
ԱՄՆ-ից և Աֆրիկայից այլընտրանքային մատակարարումները կարող են միայն մասնակիորեն լրացնել այս պակասը։
Լրացուցիչ ռիսկային գործոն է Պարսից ծոցի երկրների սեփական պահանջարկը․ երբ այնտեղ լիովին վերականգնվի ավիահաղորդակցությունը, նրանք կպահպանեն ավելի մեծ ծավալի վառելիք ներքին օգտագործման համար՝ նախկինում արտահանման համար նախատեսվածի հաշվին, ինչը էլ ավելի կկրճատի համաշխարհային շուկայի առաջարկը։