Բաժանորդագրվեք araratnews-ի  տելեգրամ ալիքին։

ՀՀ կառավարությունը հրապարակել է Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացին առնչվող պետական գերատեսչություններում առկա մի շարք փաստաթղթեր, այդ թվում՝ Սերժ Սարգսյանի նամակը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին։ Նամակի շարունակությունը ստորև․

Հարգարժան Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ,

անչափ շնորհակալ եմ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացին նոր թափ հաղորդելու Ձեր նախաձեռնության համար: Կցանկանայի կիսվել Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի կողմից ներկայացված վերջին գաղափարների վերաբերյալ որոշ հիմնարար նկատառումներով: Ներկայացված գաղափարներում Բաքվի կողմից որևէ փոխադարձ զիջում չի սպասվում՝ ի պատասխան հայկական կողմի ձեռնարկված ամենալուրջ, իսկապես շոշափելի քայլերի։

Մեզ համար սա կնշանակեր Լեռնային Ղարաբաղի «անվտանգության գոտու» զգալի կրճատում և թշնամու ուժերի հետ շփման ներկայումս ամենակարճ և ամենաուժեղ ամրացված գծի զգալի երկարացում, ինչը կհանգեցներ զենքի արդեն խախտված հավասարակշռությունից ռազմական հավասարակշռության խախտման: Իրական տարածքային զիջումը չի կարող փոխհատուցվել ընդամենը համանախագահ երկրների կողմից Լեռնային Ղարաբաղի միջանկյալ և վերջնական կարգավիճակի վերաբերյալ հայտարարությամբ:

Ըստ էության՝ Ադրբեջանը որևէ հստակ պարտավորություն չի ստանձնում Լեռնային Ղարաբաղում ապագա հանրաքվեի կամ Լեռնային Ղարաբաղի միջանկյալ կարգավիճակի վերաբերյալ: Ես համոզված եմ, որ հինգ շրջաններ ձեռք բերելով՝ Ադրբեջանը կդառնա ավելի ապակառուցողական։ Ակնհայտ է, որ Բաքուն հույս ունի մեծացնել ռազմական և դիվանագիտական ճնշումը Հայաստանի վրա՝ ձեռք բերելով այդ շրջանները, ձգտելով վերադարձնել նաև այլ տարածքներ, միաժամանակ հղում անելով իր ներքին օրենսդրությանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակի վերաբերյալ որոշում կայացնելուց խուսափելու համար։

Գործնականում Ալիևը պահանջում է միայն իր սեփական խնդիրների լուծումը՝ միջանկյալ կարգավիճակի ամորֆ տարբերակի և հանրաքվեի բացարձակապես մշուշոտ, անորոշ հեռանկարի դիմաց՝ փորձելով վերանայել 2009 թվականի մայիսին ձեռք բերված և Լեռնային Ղարաբաղի միջանկյալ և վերջնական կարգավիճակի վերաբերյալ բազմիցս հաստատված հիմնարար համաձայնագիրը։ Չնայած մեկ բան հաստատ է. ադրբեջանական կողմի բացահայտ ձգտումը ապագա հանրաքվեի օրակարգը խստորեն սահմանափակել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության շրջանակներում։

Ալիևի կողմից  Ադրբեջանի Սահմանադրությանը որպես Լեռնային Ղարաբաղում հանրաքվե անցկացնելու խոչընդոտ համարելու անընդհատ հղումները, մեղմ ասած, անտեղի են թվում։ Սա Ադրբեջանի ներքին խնդիրն է։ Ե՛վ Հայաստանում, և՛ Լեռնային Ղարաբաղում դրանք քիչ չեն։ Այսպիսով, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին, որը 1991 թվականին, ԽՍՀՄ և միջազգային իրավունքի լիակատար պահպանմամբ, հանրաքվեի ճանապարհով ինքնորոշվել է որպես անկախ պետություն, հսկայական կորուստների գնով պաշտպանել է այդ անկախությունը և ստեղծել կենսունակ պետություն, առաջարկվում է նոր, անորոշ ժամանակով հետաձգված հանրաքվե։ Ավելին, Ալիևը բացառում է հանրաքվե անցկացնելու հնարավորությունը նույնիսկ հեռավոր ապագայում։

«Այսպիսով, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին, որը 1991 թվականին, ԽՍՀՄ և միջազգային իրավունքի լիակատար պահպանմամբ, հանրաքվեի ճանապարհով ինքնորոշվել է որպես անկախ պետություն, հսկայական կորուստների գնով պաշտպանել է այդ անկախությունը և ստեղծել կենսունակ պետություն, առաջարկվում է նոր, անորոշ ժամանակով հետաձգված հանրաքվե։ Ավելին, Ալիևը բացառում է հանրաքվե անցկացնելու հնարավորությունը նույնիսկ հեռավոր ապագայում։

Կողմերը պետք է փնտրեն առկա խոչընդոտները հաղթահարելու ուղիներ, այլ ոչ թե փորձեն արդարացնել փոխադարձաբար ընդունելի համաձայնությունների հասնելու անհնարինությունը՝ հղում անելով իրավական խոչընդոտներին։ Փոխադարձ փոխզիջումները հնարավոր են միայն քաղաքական կամքի դեպքում։ Լավրովի գաղափարների իրականացումը արդյունավետ կլինի միայն այն դեպքում, եթե Ադրբեջանը հստակորեն ընդունի մի շարք ասպեկտներ, որոնք կարևոր են հայկական կողմերի համար։ Մասնավորապես, մենք կարծում ենք, որ անհրաժեշտ է՝

1. Դիտարկել Լեռնային Ղարաբաղի մասնակցությունը խաղաղ կարգավորման բոլոր փուլերին։

2. Նշել, որ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ազատ կամքը արտահայտող համազգային քվեարկության ժամանակ «բնակչություն» ասելով նկատի են առնվում ցանկացած ազգության անձինք, որոնք 1988 թվականին բնակվել են ԼՂ-ում՝ նույն համամասնություններով, որոնք գոյություն ունեին հակամարտությունից առաջ ԽՍՀՄ-ում անցկացված վերջին մարդահամարի համաձայն։ Քվեարկության դրված հարցի կամ հարցերի ձևակերպումը որևէ կերպ չի սահմանափակվի, ինչը ենթադրում է ցանկացած կարգավիճակ ընտրելու հնարավորություն (այս ձևակերպումը առկա է բոլոր աշխատանքային փաստաթղթերում, որոնք կողմերի միջև բանակցությունների առարկա են եղել և փոխանցվել են ԵԱՀԿ քարտուղարությանը պահպանման համար)։

3. Արձանագրել, որ մինչև Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակի որոշումը, Քելբաջարի և Լաչինի շրջանները կմնան Լեռնային Ղարաբաղի լիակատար վերահսկողության ներքո։

 4. Ընդգծել, որ մինչև վերջնական կարգավիճակի որոշումը, Լեռնային Ղարաբաղին կտրամադրվի «ժամանակավոր կարգավիճակ»։

 5. Նշել, որ Ադրբեջանին վերադարձված հինգ շրջանները պետք է մնան ապառազմականացված։

6. Հայտարարել, որ համանախագահ երկրները ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում պատժամիջոցներ կկիրառեն հրադադարը խախտող կողմի դեմ։

7. Հայտարարել, որ եթե Ադրբեջանը չկատարի իր պարտավորությունները, համանախագահ երկրները կսկսեն Լեռնային Ղարաբաղի անկախության ճանաչման գործընթացը։

Ակնհայտ է, որ նույնիսկ այս հարցերի շուրջ լիակատար պարզության դեպքում, լուրջ ջանքեր կպահանջվեն Հայաստանում և Լեռնային Ղարաբաղում հասարակական կարծիք ձևավորելու համար: Առանց նման մանրամասնության, ծրագրի իրականացումը դատապարտված կլինի ձախողման ի սկզբանե, փոխզիջման հեռանկարները տարիներ շարունակ կմերժվեն, իսկ հակամարտության կողմերի միջև փոխադարձ անվստահության զգացումը կխորանա:

 Հարգարժա՛ն Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ,

անկեղծորեն շնորհակալություն եմ հայտնում Լեռնային Ղարաբաղի կարգավորման գործում Ձեր անգնահատելի ջանքերի համար, որոնք հույս են ներշնչում համաձայնության և երկարատև խաղաղության համար: Ուզում եմ վստահեցնել, որ մենք չափազանց շահագրգռված ենք խնդրի արագ լուծմամբ և պատրաստ ենք իրական փոխզիջումների և պատմական հաշտեցման Ադրբեջանի հետ:

Հարգանքներով՝ Սերժ Սարգսյան»։