Բաժանորդագրվեք araratnews-ի տելեգրամ ալիքին։
2025 թվականի խաղաղության շրջանակային համաձայնագրի ստորագրումից ուղիղ մեկ տարի անց Հայաստանում պաշտոնապես մեկնարկեց արհեստական բանականության (ԱԲ) ենթակառուցվածքների աննախադեպ զարգացումը:
Մեկ շաբաթվա տարբերությամբ բացվեցին ԱԲ տվյալների երկու խոշոր կենտրոններ՝ «Eleveight AI»-ը Գագարինում և «Firebird AI»-ը Հրազդանում: Եթե առաջինը մեկնարկեց 150 մլն դոլար արժողությամբ ծրագրով, ապա «Firebird»-ի հսկայական նախագիծը նախատեսում է ավելի քան 4,5 մլրդ դոլարի ներդրում և 100,000-ից ավելի գերժամանակակից NVIDIA պրոցեսորների տեղակայում մինչև 2027 թվականը:
Այնուամենայնիվ, այս տեխնոլոգիական բումը զարմանալիորեն քիչ անմիջական աշխատատեղեր է ստեղծում՝ միլիարդավոր դոլարների ներդրման դիմաց նախատեսվում է ընդամենը 100-300 հիմնական աշխատատեղ:
Եթե սա զբաղվածության զանգվածային ծրագիր չէ, ապա ո՞րն է իրական օգուտը երկրի համար: Պատասխանը թաքնված է ռազմավարական դիրքավորման և ընձեռնված բացառիկ հնարավորությունների մեջ.
Պետությունը հատկացրել է 25 մլն դոլար՝ հաշվողական հզորություններ գնելու և դրանք հայաստանյան գիտնականներին, համալսարաններին և ստարտափներին տրամադրելու համար: Ավելին, տվյալների կենտրոնները նախատեսում են իրենց հզորությունների մի մասն ուղղել տեղական ուսումնական ծրագրերին՝ ԱԲ ռեսուրսները հասանելի դարձնելով տասնյակ հազարավոր ուսանողների համար: Հայաստանյան բուհերը երբևէ նման մակարդակի տեխնոլոգիական հասանելիություն չեն ունեցել:
Այս ենթակառուցվածքները հիմք են ստեղծում լիարժեք տեխնոլոգիական էկոհամակարգի համար, որտեղ կարող են անխափան զարգանալ գիտահետազոտական լաբորատորիաները և նոր ընկերությունները: Սա խթանելու է կրթական ծրագրերի արդիականացումը և նոր սերնդի բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստումը:
Հայաստանը դադարում է լինել միայն առաջադեմ տեխնոլոգիաներ սպառող և վերածվում է ենթակառուցվածքներ արտադրողի ու մատակարարի: Սա թույլ կտա երկրին դառնալ «ինքնիշխան ԱԲ» (sovereign AI) տարածաշրջանային հաբ՝ գրավելով միջազգային ընկերություններին, որոնք կկարողանան իրենց ծրագրերը տեղափոխել և մշակել Հայաստանում:
Այս ենթակառուցվածքների ստեղծումը հնարավոր դարձավ երկու կարևոր դիվանագիտական քայլի շնորհիվ. 2025 թ. ԱՄՆ-ի հետ կիսահաղորդիչների և ԱԲ-ի ոլորտում գործընկերության հուշագիրը, որն ապաշրջափակեց առաջադեմ չիպերի արտահանումը, և 2026 թ. Եվրոպայի խորհրդի ԱԲ կոնվենցիային միանալը՝ երաշխավորելով, որ տեխնոլոգիաների մասշտաբավորումը համապատասխանում է մարդու իրավունքներին և օրենքի գերակայությանը:
Աղբյուրներ (պաշտոնական հղումներով):
● ՀՀ Կառավարության պաշտոնական հաղորդագրություն (1 օգոստոսի, 2026 թ.) - Այց «Eleveight AI» գործարան
● Եվրոպայի խորհուրդ - Արհեստական բանականության մասին շրջանակային կոնվենցիայի տեղեկատվական հարթակ